Ankara – Evde Onkolojide Sık Kullanılan Santral Venöz Kateterleri (PORT) Bakımı – Temizliği – Pansumanı -İğne Değişimi-PORT’dan ilaç verme – serum takma – İşlemleri yetkili sağlık personellerimizce yapılır

Santral venöz kateterizasyon; kalbe direkt katılan bir vene, çeşitli özelliklerde kateter yerleştirilmesi işlemidir.

Günümüzde önemli bir yeri ve yaygın kullanım alanı olan santral venöz kateterler (SVK) kanser hastalarının destek tedavisinde güvenilir bir venöz yol olarak kullanılmaktadır SVK’ler; yoğun tedavi gereksinimi olan hastalarda sıvı replasmanı, uzun süreli total parenteral beslenme, kan ve kan ürünleri transfüzyonu, ilaç uygulamaları, venöz sklerozan madde verilmesi gibi amaçlarla kullanılmaktadır

Kateter subklavian ven, internal-external jugüler ven, femoral ven ve daha az olarak da antekubital venlere uygulanmaktadır Bu uygulama yerlerinden subklavian ven; pratikliği, kolay uygulanabilirliği ve düşük enfeksiyon riski nedeniyle daha fazla tercih edilmektedir

SVK’ler özellikle yüksek doz kemoterapi uygulamasının artmasıyla Onkoloji Üniteleri’nde daha sık kullanılır hale gelmiştir. Onkolojik hastalarda damar yolu açmak hem hasta hem de uygulayıcı için en zor ve zahmetli işlerden biridir. Özellikle kan örneği alınmasını, santral venöz basınç takibini, uzun süreli kemoterapi, antibiyoterapi ve kan ürünlerinin infüzyonunu kolaylaştırması nedeniyle SVK uygulanması, onkologların standart yaklaşımı haline gelmiştir

SVK’lerin birçok yararları olmasına rağmen, son yıllardaki yaygın kullanımları bazı komplikasyonların görülme oranını da artırmıştırSVK’lere bağlı en sık görülen iki önemli komplikasyon enfeksiyon ve tromboz olarak bildirilmektedir

Kanser hastalarının immun sistemleri ve hematopoetik dokuları geçici olsa da baskılanmış olduğu için, deri bütünlüğünü bozan SVK’ler, bu hastalar için ciddi bir enfeksiyon kaynağıdır.

SVK yerleştirilmesi hekim tarafından yapılmaktadır, ancak kateter yerleştirildikten sonra kateterin bakımından primer olarak hemşire sorumludur,

Santral venöz kateterizasyon intravenöz tedavide etkili bir yöntemdir.

Sağlık Kabinimizde veya hastalarımızın kendi uygun gördükleri her yerde (evlerinde, işyerinde vs) hastalara takımış olan  Santral Venöz Kateterlerinin (PORT) Bakımı – Temizliği – Pansumanı -İğne Değişimi-PORT’dan ilaç verme – serum takma – İşlemleri yetkili sağlık personellerimizce güvenli ve steril bir şekilde yapılır.

 

Dikkat edilmesi gereken hususlar

heparinli serum fizyolojik solüsyonunun hazırlanması
5000 Ü/ml heparin içeren hazır preparatlardan 0,1 ml (1dizyem) heparin ve 5ml serum fizyolojik veya 0,2 ml (2 dizyem) heparin ve 10 ml serum fizyolojik enjektör içinde karıştırıldığında 1 ml’sinde 100Ü heparin içeren serum fizyolojik solüsyonu elde edilir34.

Santral Venöz Kateter Bakımı
Kateterin uzun süreli kullanılabilmesi için aşağıdaki uygulamalar yapılmalıdır;

▪ Kateterlerin giriş yerleri enfeksiyon yönünden takip edilmelidir.

▪ Sisteme giriş yapılmadan önce set üzerindeki enjeksiyon giriş yeri klorheksidin glukonat veya povidon iyod ile temizlenmelidir.

▪ Her girişimde mutlaka steril enjektör kullanılmalıdır.

▪ Kullanılmayan bütün üçlü musluklar kapalı tutulmalıdır.

▪ Çok lümenli bir kateter kullanılıyorsa lümenlerden biri sadece parenteral beslenme için ayrılmalıdır.

▪ Tıkalı olduğu düşünülen lümene kesinlikle basınç yapılmamalıdır.

▪ Sıvı giden damar yolundan kan alınacaksa kateter en az bir dakika kapatılmalıdır. Kateterden kan örneği alınacaksa ilk alınan 2-3 ml kan atılıp arkasından alınmalıdır.

▪ Kateterin tıkanmasına yol açan ilaç kristalleşmelerini önlemek için geçimsiz ilaçlar arka arkaya verilmemelidir.

▪ Kan, kan ürünleri ve lipid emülsiyonlarının verilmesi için kullanılan infüzyon setleri 24 saat içinde değiştirilmelidir.

▪ Eğer solüsyon dekstroz ve aminoasit içeriyor ise infüzyon setleri 72 saatte bir değiştirilmelidir.

▪ Başka bir endikasyon olmadıkça infüzyon setleri 72-96 saatte bir değiştirilmeli, 72 saatten önce değiştirilmesine gerek yoktur.

▪ İV uygulama setleri kan, kan ürünleri, lipid solüsyonlar uygulanmışsa infüzyonun sonunda veya 24 saatte değiştirilmelidir.

▪ Kateter yıkamada kullanılan enjektörün büyüklüğü önemlidir. Küçük enjektörler daha büyük basınç yaratacağından aşırı basınç uygulandığında kateter rüptürüne neden olabilir. Özellikle implante port kateterlerde kateter rüptüründen kaçınmak amacıyla 10 ml’den daha küçük enjektör kullanılmalıdır.

▪ Kateter takılması sonrasında yara pansumanı yapılmalıdır.

▪ Kateter pansumanı kateter yerleştirildikten sonra 24 saat içinde ve daha sonra haftada bir kez değiştirilmelidir. Bunun dışında kateter değiştirildiği, çıkartıldığı veya pansuman kirlendiği, ıslandığı, kapatma özelliğini kaybettiği zaman ve kanama olduğunda pansuman değiştirilmelidir.

▪ Pansuman değişiminden önce ve sonra eller mutlaka yıkanmalıdır. El yıkamada su, sabun, antiseptikli sabunlar veya alkol bazlı jeller kullanılabilir.

▪ Pansuman değişiminde steril veya temiz eldiven kullanılmalıdır.

▪ Kateter giriş yerinin kapatılmasında geçirgenliği olmayan materyaller yerine gazlı bez veya transparan örtü kullanılmalıdır.

▪ Hastalar kateter bakımı, el yıkama konusunda sözlü ve yazılı olarak eğitilmelidir.

Kaynak: Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Tıp Dergisi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.